W zabytkowym ratuszu na działdowskim rynku mieści się wystawa, która historia średniowiecznego państwa zakonnego opowiada językiem multimediów i interaktywnych technologii. Interaktywna wystawa państwa Zakonu Krzyżackiego to miejsce, gdzie dotykowe ekrany, projekcje 3D i rzeczywistość rozszerzona zastępują tradycyjne gabloty z eksponatami. Wystawa prowadzi przez dzieje zakonu od jego założenia w 1190 roku w Akce aż po upadek w XVI wieku.

To muzeum znalazło się w gronie zwycięzców konkursu „7 Nowych Cudów Polski” organizowanego przez National Geographic. I nie bez powodu – takie połączenie nowoczesnych technologii z historyczną narracją to rzadkość w polskich muzeach regionalnych.

Co zobaczysz w muzeum krzyżackim w Działdowie

Wystawa zajmuje dwie kondygnacje ratusza. Parter składa się z pięciu sal ułożonych chronologicznie – każda opowiada inny rozdział z dziejów zakonu. Podczas zwiedzania w tle słychać specjalnie skomponowane pieśni chóralne i odgłosy średniowiecznej codzienności, co buduje odpowiedni klimat.

Pierwsza sala wprowadza w genezę powstania zakonu. Na trzech ekranach wyświetlane są filmowe prezentacje z lektorem – dowiesz się, jak bractwo pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny powstało w Jerozolimie, dlaczego zakonnicy trafili na Węgry, a w końcu jak dotarli na ziemie pruskie. To dobry punkt startowy, bo bez tego kontekstu trudno zrozumieć późniejsze wydarzenia.

Druga sala poświęcona jest szerszej perspektywie średniowiecza – epoce, która przecież trwała ponad tysiąc lat. Trzecia z kolei skupia się na strategii militarnej zakonu: jak prowadzili wojny, jakie stosowali uzbrojenie, jakimi typami broni dysponowali. Tutaj ekspozycja łączy multimedia z tradycyjnymi eksponatami w gablotach.

W czwartej sali warto zarezerwować sobie co najmniej 17 minut – tyle trwa projekcja filmu o bitwie pod Grunwaldem, jednym z najważniejszych starć w historii zakonu.

Piąta sala to przestrzeń kinowa z dużymi pufami, gdzie można usiąść wygodnie i obejrzeć trzy filmy dokumentalne: o krzyżakach w historii Działdowa, o inwestycjach w zakonie oraz podsumowanie dziejów zakonu. Można tu spędzić spokojnie ponad godzinę, jeśli temat rzeczywiście wciągnie.

Poddasze dla dzieci i nie tylko

Po dawce historycznych informacji można wejść na poddasze, które zaadaptowano na centrum rozrywki. To miejsce szczególnie docenią dzieci i młodzież. Czeka tam basen z piłkami, w którym można szukać ukrytych „skarbów”, stanowiska do interaktywnych zdjęć w średniowiecznych strojach (które można wysłać sobie na e-mail), komiksy na ekranach dotykowych.

Jest też atrapa średniowiecznego pręgierza, kopia uzbrojenia oraz imitacja zamkowej celi. W multimedialnych goglach VR można obejrzeć sceny batalistyczne i zwiedzić w formacie 3D działdowski zamek w wersji z czasów krzyżackich – ciekawa opcja, bo od oryginalnego zamku zachowało się tylko jedno gotyckie skrzydło.

Dla kogo jest ta wystawa

Muzeum sprawdzi się przede wszystkim u rodzin z dziećmi w wieku szkolnym. Multimedialna forma sprawia, że młodsi zwiedzający nie nudzą się jak w tradycyjnych muzeach. Starsze dzieci mogą realnie coś wynieść z filmów i prezentacji, zwłaszcza jeśli w szkole akurat przechodzą temat zakonu krzyżackiego.

Miłośnicy historii też znajdą tu coś dla siebie, choć trzeba mieć świadomość, że to nie jest ekspozycja na poziomie dużych muzeów narodowych. Treści są dostępne w trzech językach: polskim, niemieckim i angielskim, więc zagraniczni turyści również mogą skorzystać z pełnej oferty.

Mniej odpowiednie będzie to miejsce dla osób szukających autentycznych zabytków i oryginalnych eksponatów – tutaj dominują multimedia i rekonstrukcje. Ale jeśli ktoś lubi nowoczesne formy przekazu historii, będzie zadowolony.

Historia budynku i muzeum

Sam ratusz, w którym mieści się wystawa, ma historię sięgającą XIV wieku. Interaktywne Muzeum Państwa Krzyżackiego otworzyło swoje podwoje 13 sierpnia 2013 roku. Uroczystego przecięcia wstęgi dokonał między innymi wielki mistrz zakonu krzyżackiego Bruno Platter.

W 2019 roku muzeum zmieniło nazwę na Muzeum Pogranicza w Działdowie, a jego główna siedziba przeniosła się do odrestaurowanego skrzydła gotyckiego zamku przy ulicy Zamkowej. Tam powstała nowa wystawa o historii miasta i regionu. Ekspozycja krzyżacka w ratuszu została jednak zachowana i nadal funkcjonuje jako osobny oddział muzeum.

Każdego dnia o godzinie 11:55 z wieży ratusza rozbrzmiewa hejnał Działdowa skomponowany przez Danutę Czeczot.

Informacje praktyczne – bilety i godziny otwarcia

Wystawa w ratuszu przy Placu Mickiewicza 43 jest otwarta od wtorku do soboty w godzinach 10:00-17:00. W poniedziałki i niedziele muzeum jest nieczynne. Dyrektor może zarządzić zamknięcie w dni regularnie otwarte ze względów organizacyjnych, więc przed dłuższą podróżą warto sprawdzić aktualny status.

Ceny biletów (od lipca 2024):

• Bilet normalny: 10 zł
• Bilet ulgowy: 5 zł

Bilety można kupić w kasie muzeum przy ulicy Zamkowej 12 (tam mieści się druga część muzeum w zamku). Dzieci do lat 14 mogą zwiedzać muzeum tylko pod opieką dorosłych.

Grupy z przewodnikiem wpuszczane są o pełnych godzinach. Robienie zdjęć i filmowanie jest dozwolone, ale bez użycia statywu i lampy błyskowej. Przed wejściem do sal wystawowych trzeba zostawić w szatni okrycia wierzchnie, bagaże i parasole.

Jak dojechać i ile czasu zarezerwować

Działdowo leży w województwie warmińsko-mazurskim, na trasie drogi wojewódzkiej DW544. Przez miasto przebiega też magistrala kolejowa łącząca Warszawę z Gdańskiem, więc dojazd pociągiem również jest wygodny. Ratusz znajduje się w centrum miasta przy głównym placu – trudno go przegapić.

Na samą wystawę krzyżacką warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. Jeśli chce się obejrzeć wszystkie filmy i dać dzieciom czas na zabawę na poddaszu, może to potrwać nawet 2,5 godziny. Osoby zainteresowane historią regionu mogą połączyć wizytę z drugą częścią muzeum w zamku (osobny bilet – 15 zł normalny, 10 zł ulgowy).

W okolicy ratusza są miejsca parkingowe, choć w centrum może być ciasno, szczególnie w weekendy. Parking przy zamku (ulica Zamkowa) to alternatywa, jeśli planujesz zwiedzić obie części muzeum.

Działdowo to miasto położone na dawnym pograniczu Prus i Mazowsza – ta lokalizacja przez wieki kształtowała jego historię i charakter.

Interaktywna wystawa państwa Zakonu Krzyżackiego to dobry punkt na trasie przez Warmię i Mazury, zwłaszcza gdy pogoda nie sprzyja plażowaniu nad jeziorami. Nie jest to atrakcja na cały dzień, ale stanowi sensowne uzupełnienie wycieczki po regionie.